The Master and his Emissary (Iain McGilchrist)De eerste recensie van 2012 gaat over The Master and His Emissary door Iain McGilchrist met als ondertitel The Divided Brain and the Making of the Western World. Hij is opgenomen voor het monument voor de gevallenen in de Tweede Wereldoorlog in het Ter Pelkwijkpark te Zwolle.

Linker hersenhelft stoot rechter van de troon

De Schotse psychiater McGilchrist schreef dit doorwrochte werk met als boodschap dat op dit moment de linker hersenhelft de overhand heeft gekregen boven de rechter. De titel refereert naar de parabel van Nietzsche die gaat over een wijze koning (rechter hersenhelft) die van de troon wordt gestoten door zijn gezant (linker hersenhelft). De laatste heeft het waanbeeld dat de koning zwak en passief is en niet meer nodig voor het besturen van het rijk.

De verschillen

De hersenhelften hebben een heel verschillende kijk op de wereld. Links houdt van taal, woorden en symbolen en kun je zien als een tolk van de rechter hersenhelft die meer de boodschap als geheel in de gaten houdt. Links hakt de werkelijkheid op in stukjes (reductionisme), terwijl rechts haar in één keer opneemt (holisme). Maar dit zijn slechts twee van de vele verschillen.

Slingerbeweging

Positief aan dit boek vind ik dat je met een hele nieuw bril naar de geschiedenis leert kijken. Want McGilchrist beweert dat in de loop van de Westerse historie het linker en rechterhelft denken afwisselend de overhand hebben gehad. Was er bij de oude Grieken nog veel aandacht voor kunst, poëzie en het lichaam (rechts), bij de Romeinen sloeg de bureaucratisering toe (links). In de Renaissance kwam rechts weer terug met intuïtieve schilders als Michelangelo en Da Vinci. En zo slingert de balans heen en weer totdat we nu, in de moderne tijd, weer leven in het rijk van de linker hersenhelft (systemen, abstractie en virtualiteit).

Een angstig perspectief

Al lezend bekroop mij  het gevoel dat McGilchrist het heel somber inziet. De linker hersenhelft kon wel eens doorslaan en rechts geheel overbodig maken. Wat rest is een dorre systematische wereld geregeerd door technocraten en waar niemand echt gelukkig is.

Kritiek

Punt van kritiek is dat de geschiedenis mijns inziens niet zo wart/wit of links/rechts bekeken kan worden. Het fascisme was natuurlijk zeer systematisch en dus linker hersenhelft. Anderzijds hielden de nazi’s zeer van oeroude begrippen als Blut und Boden en vereerden ze het lichaam, wat dan weer rechter hersenhelft is. Een teveel aan generaliseren is dus gevaarlijk.

Lessen

Schakelen we met de groene hoed op de creativiteit (rechter hersenhelft) in, dan heb ik twee lessen geleerd. Allereerst is een goede volgorde rechts-links-rechts. Dus bijvoorbeeld bij koken begint het met ruiken en proeven van een lekker gerecht met de rechter hersenhelft. Dan zet je de linker aan het werk die de ingrediënten gaat ontleden en organiseren. Om het tenslotte weer tot een smakelijk geheel te maken proeven we weer en voegen eventueel peper en zout toe. Zo werken de beide helften op een goede manier samen.

Ten tweede is het zaak om de rechter hersenhelft te stimuleren om zodanig de balans te herstellen. McGilchrist verwijst hierbij naar Oost-Azië met landen als China maar vooral Japan. Daar is men veel meer in contact met het intuïtieve en het is ook daarom dat (Zen) meditatie en mindfulness in het Westen zo populair zijn.

Conclusie

Hoewel het een dikke pil was vond ik The Master and his Emissary zeer de moeite van het lezen waard. Ik hoop dan ook dat er snel een Nederlandse vertaling komt zodat iedereen kennis kan nemen van deze waardevolle boodschap.

Tagged with:
 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>